Mogę prosić 
Profilaktyka ma znaczenie. Sprawdź, czy nadszedł czas na Twoje badanie

Wiele poważnych chorób przez długi czas nie powoduje żadnych dolegliwości. Pacjent może czuć się dobrze, mimo że w organizmie rozwijają się już zmiany wymagające leczenia. Właśnie dlatego regularne badania profilaktyczne są tak ważne.

W podstawowej opiece zdrowotnej coraz większą wagę przywiązuje się nie tylko do leczenia chorób, ale także do skutecznej profilaktyki. Oceniane jest przede wszystkim to, ilu uprawnionych pacjentów rzeczywiście wykonuje zalecane badania przesiewowe.

Nie wystarczy zatem otrzymać zaproszenie albo skierowanie. Najważniejszym krokiem jest zgłoszenie się na badanie.

Które badania profilaktyczne są szczególnie ważne?

1. Profilaktyka raka piersi – mammografia

Bezpłatna mammografia w ramach programu profilaktycznego jest przeznaczona przede wszystkim dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat.

Badanie najczęściej wykonuje się raz na dwa lata, o ile nie występują wskazania do częstszej kontroli. Nie jest potrzebne skierowanie.

Mammografia może wykryć bardzo małe zmiany, zanim staną się wyczuwalne lub zaczną powodować dolegliwości. Wczesne rozpoznanie raka piersi znacząco zwiększa możliwości skutecznego i mniej obciążającego leczenia.

Jeżeli zauważyłaś guzek, zmianę kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, wyciek lub inną niepokojącą zmianę, nie czekaj na badanie przesiewowe – zgłoś się do lekarza.

2. Profilaktyka raka szyjki macicy – test HPV HR

Z bezpłatnego programu profilaktyki raka szyjki macicy mogą korzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat.

Podstawowym badaniem jest obecnie test HPV HR, który pozwala wykryć zakażenie typami wirusa brodawczaka ludzkiego związanymi z podwyższonym ryzykiem rozwoju raka szyjki macicy. Jeżeli wynik testu jest dodatni, z pobranego materiału może zostać wykonana cytologia płynna.

Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie.

Rak szyjki macicy zwykle rozwija się przez wiele lat. Regularne badania pozwalają wykryć zakażenie lub zmiany przednowotworowe na etapie, na którym można skutecznie zapobiec rozwojowi choroby.

3. Profilaktyka raka jelita grubego – kolonoskopia

Program przesiewowej kolonoskopii jest przeznaczony dla:

* kobiet i mężczyzn w wieku od 50 do 65 lat,
* osób w wieku od 40 do 49 lat, jeżeli u ich krewnego pierwszego stopnia – rodzica, rodzeństwa lub dziecka – rozpoznano raka jelita grubego.

Do badania profilaktycznego nie jest potrzebne skierowanie. Z programu mogą skorzystać osoby, które nie mają objawów sugerujących chorobę i nie wykonywały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.

Kolonoskopia pozwala nie tylko wcześnie wykryć nowotwór, lecz również odnaleźć i usunąć polipy, zanim przekształcą się w raka.

Jeżeli występuje krew w stolcu, niedokrwistość, niewyjaśniona utrata masy ciała, długotrwała zmiana rytmu wypróżnień lub ból brzucha, należy zgłosić się do lekarza niezależnie od wieku i terminu ostatniego badania.

4. Profilaktyka chorób układu krążenia – program CHUK

Program profilaktyki chorób układu krążenia jest przeznaczony przede wszystkim dla osób w wieku od 35 do 65 lat, które spełniają określone kryteria i nie korzystały z programu CHUK w ciągu ostatnich pięciu lat ani z programu „Moje Zdrowie” w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

W ramach programu przeprowadzane są między innymi:

* pomiar ciśnienia tętniczego,
* ocena masy ciała i wskaźnika BMI,
* badania laboratoryjne, w tym ocena stężenia glukozy i cholesterolu,
* ocena palenia tytoniu, sposobu odżywiania i aktywności fizycznej,
* określenie ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych,
* rozmowa dotycząca dalszego postępowania i możliwych zmian stylu życia.

Nadciśnienie, cukrzyca i zaburzenia lipidowe mogą przez wiele lat nie dawać żadnych objawów. Ich wczesne wykrycie pozwala zmniejszyć ryzyko zawału serca, udaru mózgu i innych poważnych powikłań.

Dlaczego pytamy pacjentów o wykonane badania?

Jeżeli podczas wizyty pytamy o mammografię, badanie szyjki macicy, kolonoskopię lub profilaktykę chorób układu krążenia, nie jest to formalność.

Chcemy sprawdzić, czy pacjent:

* kwalifikuje się do danego programu,
* wykonał już badanie w wymaganym terminie,
* otrzymał i omówił wynik,
* wymaga pomocy w znalezieniu placówki wykonującej badanie,
* powinien zostać skierowany do dalszej diagnostyki.

Dla skuteczności profilaktyki liczy się faktyczne wykonanie badania, a nie samo wystawienie skierowania, przekazanie informacji czy zaproszenie pacjenta.

Jeżeli badanie zostało wykonane poza naszą przychodnią, warto poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę oraz – jeśli to możliwe – dostarczyć wynik do dokumentacji medycznej. Dzięki temu możemy właściwie zaplanować dalszą opiekę i uniknąć niepotrzebnego powtarzania badań.

Nie czekaj na objawy

Badanie profilaktyczne wykonuje się wtedy, gdy człowiek czuje się zdrowy. Jego celem jest wykrycie choroby lub podwyższonego ryzyka jeszcze przed pojawieniem się dolegliwości.

Jeżeli jednak występują niepokojące objawy, nie należy czekać na termin kolejnego badania przesiewowego. W takim przypadku potrzebna może być zwykła porada lekarska i indywidualnie dobrana diagnostyka.

Sprawdź, czy nadszedł czas na Twoje badanie

Nie pamiętasz, kiedy wykonywałeś mammografię, test HPV HR, kolonoskopię albo badania oceniające ryzyko chorób układu krążenia?

Zapytaj swojego lekarza, pielęgniarkę lub pracownika rejestracji. Pomożemy ustalić, z którego programu możesz skorzystać i gdzie można wykonać odpowiednie badanie.

Profilaktyka zajmuje niewiele czasu, a może pozwolić wykryć chorobę na etapie, na którym leczenie jest najbardziej skuteczne.

Nie odkładaj badania tylko dlatego, że dobrze się czujesz. W profilaktyce właśnie o to chodzi – żeby działać, zanim pojawią się objawy.